Zink is milieuvriendelijk!

De kop van deze column is nog niet voor iedereen in Nederland een vanzelfsprekendheid. Zink is immers een zwaar metaal en toepassing in de bouw (goten en daken) wordt hier en daar met een zorgelijke blik bekeken. Regenwater komt in contact met het zink en verdwijnt vervolgens in riool of sloot. Dat kan niet goed zijn, toch? Dit was het algemene beeld een jaar of tien geleden. Maar inmiddels ligt er zoveel bewijs op tafel dat de ingesleten mening ernstig moet worden bijgesteld.

Zink is een essentieel metaal. Planten, dieren maar ook de mens kunnen niet zonder. Zink komt van nature in forse hoeveelheden voor in de natuur. En dat is maar goed ook! De mens voegt zink toe aan de natuurlijke concentraties door toepassing in de landbouw (veevoeder), verkeer (verzinkte vangrail) en door toepassing van bouwmetalen. De grote vraag is of deze toevoegingen het milieu schaden. Moeten we deze diffuse verontreiniging niet gewoon bij de bron
aanpakken en betere alternatieve materialen toepassen?

Neem bijvoorbeeld bouwzink. De laatste tien jaar heeft nationaal en internationaal onderzoek uitgewezen dat zinkemissies zeker geen milieuprobleem vormen. Niet alleen draagt deze bron minder dan 10 procent bij aan de
totale emissies, maar (belangrijker) we zijn ook genuanceerder over de impact gaan denken. Voor de mens zijn de zinkemissies helemaal geen probleem. We moeten eerder oppassen geen zinktekort op te lopen. Voor
plant en dier is er geen probleem zolang je maar binnen de grenzen blijft. Dan hebben we het dus over metingen en
normen. In Nederland wordt de huidige norm op sommige plekken overschreden. Daar horen ook plekken bij waar de mens nauwelijks iets toevoegt, maar de natuur zoveel zink circuleert dat alleen daardoor de norm wordt overschreden. Dat vereist een herbezinning over de norm. En daar wordt hard aan gewerkt. Daarnaast moet bij de metingen het begrip biobeschikbaarheid worden toegepast. Je moet in de sloot niet totale hoeveelheden zink meten, maar slechts de niet-gebonden, beschikbare, hoeveelheid. Deze inzichten zijn overigens geen uitvindingen van de industrie - ze zijn aangedragen door de wetenschap en verankerd in regelgeving.

Bij sommige (lagere) overheden overheerst nog de overtuiging dat zink vermeden moet worden vanwege het oude denken over zinkemissies. Sommigen propageren de toepassing van alternatieve materialen. Bedacht moet echter worden dat alle materialen die in contact komen met hemelwater uitlogen. Ook pvc, hout en riet! De vraag is of uitloging
leidt tot milieuschade. Het is daarom noodzakelijk dat de centrale overheid duidelijkheid verschaft op basis
van de laatste inzichten. Daarmee komt een einde aan lokale ontmoediging en willekeur. Maar er is meer. Milieu is meer dan emissies. Zink is een materiaal dat na een lange levensduur (75 jaar) gerecycled wordt en zonder verlies van eigenschappen opnieuw in de keten komt. Deze eindeloze recycling past prachtig in de Cradle-to-Cradlegedachte
die door minister Cramer en vele anderen terecht wordt gepropageerd. Hoewel de mondiale zinkvoorraad zo’n 700 jaar
bedraagt, is gebruikt zink een belangrijke bron voor bouwzink. Van gewalst zink wordt meer dan 96 procent hergebruikt. Door deze recycling is de energiebalans (CO2) per strekkende meter zink veel beter (tot een factor tien) dan die van alternatieve materialen zoals pvc. Uit milieuoogpunt (klimaat) zou het juist zijn ook deze aspecten in de beoordeling
mee te nemen.

Deze feiten schreeuwen om een renaissance van het imago van zink. Moet zink dan maar ongebreideld worden
toegepast? Nee, natuurlijk niet. Er zijn situaties waar het hemelwater via grote oppervlaktes in kwetsbare sloten, vijvers en grond komt. In die gevallen kan coating of filtratie de oplossing bieden. Die technieken zijn beschikbaar. Als er vervolgens nog steeds zorgen blijven is het antwoord simpel: geen zink toepassen. Dit zijn echter de spreekwoordelijke
uitzonderingen op de regel. De stelling dat zink een milieuvriendelijk materiaal is, blijft dus door de feiten recht
overeind. Het is de hoogste tijd dat deze erkenning wordt verankerd in heldere regelgeving.

Geschreven door Jules C.P. Wilhemus, Directeur Stichting Duurzaam Bouwmateriaal.

Bron: Mileu magazine (jan/feb 2008) 

Klik hier om het originele bericht te lezen.